ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

256

الطبقات الكبرى ( فارسي )

( 1 ) در بدر دو هزار درم مقرر داشت غير از حسن و حسين عليهما السلام كه براى آن دو به واسطهء قرابت به رسول خدا همان مقررى پدرشان را مقرر داشت كه ساليانه پنج هزار درم بود ، براى عباس بن عبد المطلب هم به مناسبت قرابت با پيامبر ( ص ) پنج هزار درم مقرر داشت . گويد : برخى گفته‌اند براى عباس هفت هزار درم مقرر داشته است ولى ديگران گفته‌اند هيچ كس را بر اهل بدر ترجيح نداد جز همسران رسول خدا ( ص ) كه براى هر يك دوازده هزار درم ساليانه تعيين كرد . حتى براى جويريه دختر حارث و صفيه دختر حيىّ و اين موضوع مورد اجماع است . براى كسانى كه پيش از فتح مكه هجرت كرده بودند براى هر مرد سه هزار درم مقرر داشت و براى كسانى كه پس از فتح مكه مسلمان شده و به هنگام فتح آن شهر اسلام آورده‌اند براى هر مرد دو هزار درم تعيين كرد . براى پسرهاى مهاجران و انصار مانند مسلمانان پس از فتح مكه براى هر كدام دو هزار درم ساليانه مقرر داشت . براى عمر بن ابو سلمه مخزومى چهار هزار درم تعيين كرد . محمد بن عبد الله بن جحش به عمر اعتراض كرد و گفت : چرا پسر ابو سلمه را بر ما برترى دادى و حال آنكه پدران ما هم هجرت كردند و در جنگ بدر هم حضور داشتند . عمر گفت : به واسطهء قرب و مكان او نزد رسول خدا ( ص ) و هر كس گله‌مند است مادرى همچون ام سلمه بياورد تا او را هم همان اندازه بدهم . براى اسامة بن زيد هم چهار هزار درم تعيين كرد . عبد الله بن عمر گفت : براى من سه هزار درم و براى اسامة چهار هزار درم مقرر مىدارى ؟ و حال آنكه من در جنگهايى شركت داشته‌ام كه اسامه شركت نداشته است . عمر گفت : او را بيشتر دادم براى اينكه در نظر رسول خدا ( ص ) از تو محبوب‌تر بود و پدرش هم در محضر آن حضرت از پدر تو محبوب‌تر بود . سپس براى ديگر مردم به ترتيب منزلت ايشان و مقدار اطلاع آنان از قرآن و شركت در جهاد مقررى معين كرد . آن گاه براى ديگر مردم و مسلمانانى كه به مدينه آمده بودند يكسان براى هر مرد بيست و پنج دينار مقرر داشت براى بردگان و كسانى كه وقف خدمت مسجد بودند نيز همان مبلغ را مقرر داشت . براى اهل يمن و قبيله قيس شام و مسلمانان عراق از دو هزار و هزار و نهصد و پانصد تا سيصد درم تعيين كرد و به هيچ كس كمتر از سيصد درم نداد . عمر گفت : در صورتى كه اموال زياد شود براى هر مردى چهار هزار درم مقرر مىدارم ، هزار درم هزينه سفرش ، هزار درم براى سلاحش ، هزار درم براى خانواده‌اش ، و هزار درم هزينه اسب و مركبش . عمر همچنين براى بانوانى كه هجرت كرده بودند مقررى ساليانه معين ساخت براى